Co firmy naprawdę muszą wiedzieć o obowiązku przejrzystości wynikającym z AI Act
Czy wszystkie teksty stworzone za pomocą ChatGPT muszą zawierać informację o tym? Czy posty marketingowe, artykuły blogowe lub wpisy w mediach społecznościowych muszą być zawsze oznaczane jako wygenerowane przez AI? W wielu firmach budzi to niepewność.
Krótka odpowiedź brzmi: Nie. AI Act nie wprowadza ogólnego obowiązku oznaczania wszystkich treści wygenerowanych przez AI. Obowiązki w zakresie przejrzystości dotyczą jedynie określonych przypadków użycia zgodnie z art. 50 rozporządzenia w sprawie AI.
Czego dotyczą obowiązki w zakresie przejrzystości?
Celem tych przepisów jest ochrona ludzi przed wprowadzeniem w błąd. Dlatego AI Act wymaga w określonych sytuacjach przejrzystości co do tego, że treści zostały wygenerowane lub zmienione przez sztuczną inteligencję albo że użytkownicy wchodzą w interakcję z systemem AI. Dotyczy to w szczególności zastosowań, w których istnieje zwiększone ryzyko, że ludzie nie rozpoznają sztucznego pochodzenia treści lub interakcji.
Szczególnie istotne są przy tym tzw. deepfake’i. AI Act definiuje je jako wygenerowane przez AI lub zmanipulowane za pomocą AI treści graficzne, dźwiękowe lub wideo, które łudząco przypominają rzeczywiste osoby, przedmioty, miejsca lub wydarzenia i przez to mogą sprawiać wrażenie autentycznych.
W praktyce rozgraniczenie nie zawsze jest jednak jednoznaczne. Nowoczesne systemy AI służą dziś nie tylko do tworzenia całkowicie nowych treści, ale także do wspierania codziennych funkcji edycji – na przykład usuwania przeszkadzających obiektów, wyostrzania zdjęć lub zastępowania poszczególnych elementów obrazu. Pojawia się więc pytanie, od kiedy dopuszczalna edycja wspomagana przez AI przechodzi w deepfake podlegający obowiązkowi oznaczenia.
Nie każdy tekst wygenerowany przez AI musi być oznaczony
W debacie publicznej często powstaje wrażenie, że każdy tekst stworzony za pomocą ChatGPT lub innego systemu AI musi być odpowiednio oznaczony.
Nie jest to jednak takie proste. Kto na przykład tworzy wpis blogowy lub artykuł specjalistyczny przy pomocy AI, a następnie starannie go sprawdza, poprawia i bierze odpowiedzialność za jego treść, nie podlega automatycznie obowiązkowi oznaczenia. Decydujący jest zawsze konkretny przypadek użycia i odpowiednie wymogi przejrzystości AI Act.
W przypadku zdjęć i filmów decyduje konkretne zastosowanie
Nowoczesne smartfony i programy do edycji zdjęć wykorzystują AI do optymalizacji zdjęć, zmiany tła lub usuwania przeszkadzających obiektów. Nie oznacza to automatycznie, że każde edytowane zdjęcie musi zostać ujawnione jako deepfake.
Decydujące jest to, czy treść graficzna, dźwiękowa lub wideo została sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana w taki sposób, że może wydawać się autentyczna. Szczególnie przy formach mieszanych – zwykłej edycji zdjęć i zmianach generatywnych – mogą pojawić się trudności z rozgraniczeniem.
Również w przypadku chatbotów, awatarów AI i innych bezpośrednich interakcji z AI odpowiednie obowiązki w zakresie przejrzystości należy sprawdzić osobno.
Co firmy powinny teraz sprawdzić
Nie każde wykorzystanie generatywnej AI wymaga zmian. Firmy powinny jednak ustalić, jakie systemy stosują, gdzie treści są automatycznie generowane lub zmieniane oraz jakie obowiązki wynikają z art. 50 dla danej roli i sposobu użycia.
Dodatkowych wskazówek dostarczają opublikowane w lipcu 2026 r. wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące art. 50 rozporządzenia w sprawie AI oraz dobrowolny kodeks postępowania w zakresie przejrzystości treści generowanych przez AI. Kodeks precyzuje praktyczne środki technicznego oznaczania i ujawniania. Jego stosowanie jest dobrowolne; ustawowe obowiązki w zakresie przejrzystości pozostają wiążące niezależnie od tego.
Przejrzystość to tylko jeden z elementów compliance AI
Obowiązki oznaczania to tylko część wymogów AI Act. Równie ważne są na przykład kompetencje pracowników w zakresie AI, jasne wewnętrzne zasady korzystania z generatywnej AI oraz sprawnie działający nadzór nad AI (AI governance).
Firmy nie powinny więc sprowadzać AI Act do pytania, czy pod obrazem lub tekstem wygenerowanym przez AI potrzebna jest adnotacja. Chodzi raczej o to, by całe wykorzystanie sztucznej inteligencji kształtować w sposób odpowiedzialny i zgodny z prawem.
Podsumowanie
AI Act nie wymaga ogólnego oznaczania wszystkich treści wygenerowanych przez AI. Decydujący jest konkretny przypadek użycia i odpowiednie obowiązki wynikające z art. 50.
Firmy powinny znać swoje zastosowania AI, określić odpowiedzialności i śledzić dalsze doprecyzowanie wymogów. Dzięki temu przejrzystość można zapewnić tam, gdzie jest ona rzeczywiście wymagana.
FAQ
Czy wszystkie treści wygenerowane przez AI muszą być oznaczane?
Nie. Art. 50 AI Act nie przewiduje ogólnego obowiązku oznaczania wszystkich treści AI. Decydujące są rodzaj treści, rola firmy i konkretne zastosowanie. Źródło: art. 50 rozporządzenia w sprawie AI
Czy artykuł blogowy stworzony za pomocą ChatGPT musi być oznaczony?
Nie automatycznie. Obowiązek ujawnienia na podstawie art. 50 ust. 4 rozporządzenia w sprawie AI może istnieć, jeśli teksty wygenerowane lub zmanipulowane przez AI są publikowane w celu informowania opinii publicznej o sprawach leżących w interesie publicznym. Obowiązek ten nie ma zastosowania w szczególności wtedy, gdy przeprowadzono merytoryczną kontrolę przez człowieka lub kontrolę redakcyjną, a osoba fizyczna lub prawna ponosi odpowiedzialność redakcyjną za publikację. Czysto formalna kontrola, np. pisowni, nie wystarcza. Źródło: Komisja Europejska – wytyczne dotyczące art. 50
Co obowiązuje w przypadku zdjęć i filmów wygenerowanych przez AI?
W przypadku deepfake’ów obowiązują szczególne obowiązki ujawniania. W przypadku innych treści syntetycznych mogą mieć zastosowanie techniczne obowiązki oznaczania po stronie dostawcy AI. Źródło: art. 50 ust. 2 i 4 rozporządzenia w sprawie AI
Czy firmy muszą oznaczać swoje chatboty jako AI?
W przypadku systemów AI, które wchodzą w bezpośrednią interakcję z ludźmi, dostawcy muszą co do zasady zapewnić, by osoby te były informowane o interakcji z AI. Wyjątek dotyczy sytuacji, w których interakcja z systemem AI jest oczywista. Firmy stosujące takie systemy powinny sprawdzić, czy wymagane informacje są rzeczywiście przekazywane. Źródło: art. 50 ust. 1 rozporządzenia w sprawie AI
Czy każda edycja zdjęcia wspomagana przez AI to deepfake?
Nie. To, czy mamy do czynienia z deepfake’iem, zależy przede wszystkim od tego, czy treść wygenerowana lub zmanipulowana przez AI może sprawiać wrażenie autentycznej. Rozgraniczenie w przypadku codziennych funkcji edycji może być trudne. Źródło: Komisja Europejska – wytyczne dotyczące art. 50
Co firmy powinny sprawdzać od 2 sierpnia 2026 r.?
Powinny ustalić stosowane systemy AI i przypadki ich użycia, przypisać odpowiednie obowiązki wynikające z art. 50 oraz określić odpowiedzialności i procesy oznaczania. Źródło: Komisja Europejska – obowiązki w zakresie przejrzystości
